Natural Language Processing (NLP)

Türkçe: Doğal Dil İşleme (DDİ)

Ayrıntılı Tanım

Bilgisayarların insanların konuştuğu ve yazdığı doğal dilleri (Türkçe, İngilizce vb.) anlamasını, yorumlamasını, üretmesini ve insanla etkileşime girmesini sağlayan yapay zekâ ve dilbilim alt disiplinidir.

Ne İşe Yarar / Çözülen Problem

Bilgisayarlar sadece 0 ve 1'lerden anlarken; insanların duygu, imâ, mecaz ve karmaşık dilbilgisi kurallarıyla dolu iletişimini makine düzeyinde çözülebilir kılar.

Nasıl Çalışır? (Teknik & Mekanizma)

Ham metin önce parçalara ayrılır (tokenization), temizlenir, matematiksel vektörlere (embeddings) dönüştürülür ve ardından istatistiksel modeller veya Transformer tabanlı derin ağlar ile işlenerek anlamsal temsiller çıkarılır.

Örnek Senaryo & Pratik Uygulama

İki ayrı sahne: Sol tarafta yeşil terminal ekranında akan soğuk ikili kodlar (

01001100

), sağ tarafta ise Shakespeare sonesi okuyup altındaki duygusal temayı özetleyen modern bir yapay zekâ asistanı.

Benzer Terimlerden Farkı

Hesaplamalı Dilbilim (Computational Linguistics) dilin teorik kurallarına odaklanırken; NLP mühendislik çıktısına, dilin bilgisayarda fiilen çalıştırılmasına odaklanır.

İlişkili Terimler (4)

#122

Subword Tokenization

Alt-Kelime Belirteçleme / Parçalama

Transformer Architecture

Transformer (Dönüştürücü) Mimarisi

#188

Self-Supervised Pre-Training