Madde #455Güvenlik & Kıyaslama/sozluk/machine-unlearning
Machine Unlearning
Machine Unlearning (Exact & Approximate Unlearning)
Türkçe: Makine Unutması / Yapay Zekâya Bilgi Unutturma
Ayrıntılı Tanım
Milyonlarca dolara eğitilmiş devasa bir modelin tüm genel yeteneklerini ve zekâsını korurken; telif hakkı içeren belirli bir kitabı, istenmeyen bir kişisel veriyi veya tehlikeli bir biyolojik bilgiyi **modeli sıfırdan eğitmeden modelin hafızasından cerrahi olarak tamamen silme** mühendisliğidir.
Ne İşe Yarar / Çözülen Problem
Avrupa Birliği'nin "Unutulma Hakkı" (GDPR Right to be Forgotten) yasasına ve telif davalarına uyumu sağlar; tek bir sayfa metin için 100 milyon dolarlık modeli çöpe atma krizini çözer.
Nasıl Çalışır? (Teknik & Mekanizma)
Unutulacak veri üzerinde tersine gradyan tırmanışı (Gradient Ascent) uygulanır, modelin bu verideki kaybı maksimize edilir. Modelin genel konuşma yeteneğini kaybetmemesi için korunan veri kümesiyle KL ıraksaması dengesi kurulur.
Örnek Senaryo & Pratik Uygulama
"Eternal Sunshine of the Spotless Mind" filmi benzetimi: Bir insanın tüm geçmiş hafızasını ve zekâsını yerinde bırakıp; sadece eski sevgilisine ait anıları hafızasından lazerle nokta atışı silmek.
Benzer Terimlerden Farkı
Çıktıyı filtrelemek (Guardrails) bilginin üzerini örter; Machine Unlearning ise bilginin nöronal ağırlıklarını tamamen yok eder.
İlişkili Terimler (2)
Değerlendirme, Kıyaslama ve Güvenlik
MMLU, HumanEval, Red Teaming, Halüsinasyon tespiti ve güvenlik testleri.
Toplam Terim:30 Madde
Bu Kategorideki Tüm Terimleri Gör →Önceki Terim (#454)Differential Privacy (DP-SGD)
Sonraki Terim (#456)FLOPs (Floating-Point Operations)